سخنان دکتر حسن شریفی بیدگلی عضو هیأت علمی دانشگاه تهران

بحث امروز ما « دکتر عظیمی و نگاه جدید به توسعه » است و آنچه را که ما شاگردان او و کسانی که در کنارش بودیم ، به عنوان توسعه منطقه ای و یک حرکت الگویی در منطقه پیگیری کردیم، موضوعی است که به آن می پردازیم.

در مورد آنچه که دکتر عظیمی در بحث توسعه به آن اعتقاد داشت ، فقط به 4 نکته اشاره می کنیم : 1- بومی سازی 2- توسعه به روش الگویی 3- توسعه موضوعی 4- توسعه منطقه ای

1-      بومی سازی : تعیین راهکار توسعه بر مبنای بومی سازی و مطابقت با نیازها و فرهنگ منطقه

2-      توسعه به روش الگویی : تعیین موضوع ، فراهم نمودن زیر ساخت ها و ابزارهای آن و انجام تحقیقات و عملیاتی ساختن یافته ها.

3-      توسعه موضوعی : تعیین موضوع و بررسی پیرامونی برای شناخت کامل آن و ایجاد زنجیره کامل برای اجرای اهداف پیش بینی شده.

4-      توسعه منطقه ای : این بحثی بود که ما از تفکرات دکتر عظیمی برای توسعه منطقه استفاده کرده ایم. نهادی را به نام مؤسسه عمران و توسعه شهرستان آران و بیدگل تأسیس کردیم و این نهاد حاصل جلساتی بود که با ایشان در زمان حیاتش داشتیم و در نهایت به اینجا رسید که یک شبکه ای به نام مهندسی شبکه انسانی ایجاد کردیم و انسان های اهل آران و بیدگل که در سطح کشور وجود داشتند را دور هم جمع کردیم و آنها را به هم متصل کردیم و گفتیم : « شما از ظرفیت هایتان برای بیرون آوردن این منطقه از بن بست استفاده کنید. خیلی هم نمی خواهیم وقت بگذارید فقط بدانید که زادبوم شما شهرستان آران و بیدگل شامل شهرهای آران و بیدگل ، نوش آباد ، ابوزید آباد و سفید شهر و روستاهای محمدآباد ، علی آباد و یزدل ( بخش مرکزی ) و فخره ، علی آباد ، ریجن ، شهریاری ، محمد آباد ، کاغذی ، قاسم آباد ، یزدلان ، حسین آباد ( بخش کویرات ) است ، همین ظرفیت هایتان باعث تحولات بزرگی است.

تعیین راه شناخت از منطقه که منطقه ما چه دارد؟ چه ظرفیتی دارد؟خیلی مهم است . وقتی پنج هزار دانشجو در سطح کشور داریم یعنی دوبرابر نرم کشور که به ازای هر صد هزار نفر دو هزار و پانصد دانشجو در کشور داریم. این ظرفیت علمی اران و بیدگل است. چرا از این ظرفیت استفاده نکنیم ؟ ما در دوره ایثار و شهادت ، یک درصد جمعیت خود را به عنوان شهید تقدیم جامعه کردیم ، یعنی چهار برابر نرم کشوری . یعنی در همه ابعاد موفقیت ما می تواند عالی باشد و در توسعه هم باید عالی بشود و با عزم و همتی که به کمک فکر مرحوم دکتر عظیمی ایجاد شده است این روند را ادامه خواهیم داد و از همه ، دست استمداد و یاری می طلبیم.

نکته بسیار مهمی که لازم است به آن اشاره کنیم اینکه ، فرصت ها محدود و زمان کوتاه است و باید از این فرصت ها و زمانی که در اختیار ماست ، نهایت بهره برداری را بنماییم. برای اینکه این ظرفیت بهره برداری بوجود بیاید چه باید بکنیم ؟چاره ای نیست جز اینکه هر روز نگاه نو داشته باشیم ، هر روز اندیشه ای نو درنوردیم و با برنامه ها و افکار جدید و درست آشنا شده و آنها را بکار بگیریم. بدون تردید نحوه نگرش و برخورد ما با هر مسأله ای در زندگی شامل توسعه ، آموزش ، پرورش تحصیل و هر امر دیگری ، مهم است.

این یعنی آنکه اگر در انجام کاری یا در یک برنامه ریزی برای ایجاد تحولی بزرگ ، حتی خیلی سخت کار کنیم و نگاه درستی به موضوع نداشته باشیم، علیرغم کار سخت (hard work) ، صد در صد به جواب نمی رسیم ، ولی اگر نگاهمان (attitude) نسبت به کاری که انجام می دهیم و هدفی را که دنبال می کنیم ، درست باشد ، می توانیم صد در صد به جواب برسیم ، ولو آنکه کار کمتری برای آن انجام داده باشیم ، یعنی اینکه نگاه دقیق خیلی مهم است و این نگاه در مورد مفهوم واقعی توسعه (develop) بسیار اهمیت دارد.

این نگاه می تواند تحولات بزرگ و سریعی را ایجاد کند. تحولاتی که احتیاج به این نیست که شما یک یافته علمی بزرگ داشته باشید ، با همین یافته علمی بزرگ داشته باشید ، با همین یافته های علمی موجود نیز می توانیم تحولات بزرگی را بوجود بیاوریم ، به شرط اینکه این نگاه تغییر کند . به این مثل های ساده توجه کنید ! خیلی خودمانی و در عین حال کاربردی و عمیق است:

خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید :«ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم » یعنی اینکه برای هر تحولی ، باید از خودتان شروع کنید . ما بعضی وقت ها نسبت به همه چیز انتقاد می کنیم و هزار دلیل و بهانه می آوریم که فلان کار یا فلان اتفاق نیفتاد و خودمان را تبرئه می کنیم . نه ! این درست نیست.

سهراب سپهری می گوید : « چشم ها را باید شست ، جور دیگر باید دید « و کنفوسیوس نیز می گوید : « به جای اینکه به تاریکی لعنت بفرستی ، یک شمع روشن کن . « یعنی به جای اینکه به حکومت انتقاد کنی ، یک حرکت اینجاد کن و به جای اینکه از دیگران انتقاد کنی ، خود یک عنصر مطلوب از خود در جامعه نشان بده ، یک حرکت خوب از خود عرضه کن ، یک فعالیت خوب نشان بده ، این حرکت شما تحول ایجاد می کند و منشأ حرکت بزرگی می شود. بدون تردید اگر بتوانیم تنش های جامعه را به انحاء مختلف کاهش دهیم ، راه پیشرفت و توسعه به قدری هموار خواهد شد که خود ما هم نخواهیم توانست به سرعت و شتاب آن حرکت کنیم.

بحث ما در حقیقت نگاه جدید به زندگی است ، همچنان که دکتر عظیمی نگاهش را به توسعه تغییر داد و توانست اینقدر خلاقیت در توسعه ایجاد کند و در واقع ایشان یک نگاه بسیار عمیق فرهنگی همراه با ظرفیت سازی نیروی انسانی نسبت به توسعه داشت که در کمتر اقتصاددان و نظریه پرداز اقتصادی این گونه به این مسائل توجه شده است. در نگاه جدید به زندگی ، نگاهمان به محیط پیرامون نیز عوض می شود ، خیلی ساده است ، به طور مثال ما بچه کویر هستیم ، نگوییم چرا ما در کویر متولد شدیم ؟ ظرفیت های زیاد این کویر را بشناسیم و بگوییم ، همین کویر می تواند منشأ توسعه بزرگی شود.

از ظرفیت های خودمان برای توسعه خودمان استفاده کنیم . اصرار دارم که برویم یاد بگیریم . در همین کویر ما درختی هست که در سال فقط یک بار آب می خورد و می شود یک درخت دو سه متری . چطور این اتفاق می افتد؟ این وظیفه ماست که از لحاظ ژنتیکی بررسی کنیم و در تکثیر و پرورش آن بکوشیم و در واقع طبیعت خودمان آباد کنیم . با اندکی تأمل در می یابیم که همه ظرفیت ها و مسایل دیگر هم در اینجا موجود است . استعداد بچه های کویر که استعدادهای مثال زدنی است نیز نمونه ای دیگر است . پس به دنبال چه می گردیم ؟ همه چیز در اطراف خودمان است ، قدری چشم هایمان را باز کنیم و اندکی نگاهمان را تغییر دهیم . ببینیم هر آنچه می خواهیم ، دور و بر ماست فقط ما نمی توانیم از آن استفاده کنیم پس باید نهادسازی کنیم  این قول زنده یاد دکتر عظیمی است که باید نهادسازی کنیم و از این ظرفیت ها استفاده کنیم . در نگاه جدید ، توانمندی ها را جور دیگری ببینیم ، اگر فرض کنیم با یک مساله ای ، با یک دوستی روبروشویم یا در یک جوی قرار گیریم که مثلا همه یکدیگر را تخریب می کنند ، ما در جریان آن تخریب حرکت نکنیم ، ما به سمت سازندگی و بهره مندی از ظرفیت ها و توانمندی ها حرکت کنیم . گاهی یک نیروی انسانی را به راحتی تخریب می کنیم یا او را متهم می کنیم یا در انظار عمومی او را بد جلوه می دهیم ، غافل از اینکه برای همین نیروی انسانی میلیاردها تومان و دلار سرمایه گذاری شده است . چرا به راحتی او را از دست می دهیم ؟ چرا به سادگی او را تخریب می کنیم ؟ به توانمندی های خود عمیق تر و دقیق تر نگاه کنیم . شناخت خود را از هستشی و خلقت کامل تر کنیم و نگاهمان را به آنچه که به صورت سنتی به آن عادت داریم و همیشه درگیر آن هستیم ، تغییر دهیم . مثلا نحوه شناخت خود از امام حسین (ع) را بررسی کنیم . آیا فکر کرده ایم که حضرت امام حسین علیه السلام را با چهره ای که در عزاداری هایمان معرفی می کنیم ، کافی است ؟ فقط همین سوال را مطرح می کنم . آیا کافی است ؟ یا اینکه باید امام حسین (ع) را در چهره واقعی اش به عنوان شخصیت ارزشمندی که تواند تحولات بزرگی در همه جهات و شئونات مدیریتی ، سازمانی و در واقع تحولات اساسی بنیادی و تحولاتی که می تواند فقر را ریشه کن کند و عدالت اجتماعی را به معنی واقعی کلمه پیاده کند ، نشان دهیم؟

و پیام مهم این همایش اینکه بیایید ، از هر کدام از این سرمایه هایی که داریم چیزی یاد بگیریم و حرکتی بکنیم . این ماندگار است . از این ظرفیت ها و از این فرصت ها استفاده کنیم تا یک اتفاقی بیفتد کما اینکه این حرکت را شروع کرده ایم ، از قرار اطلاع ، شورای اسلامی شهر جدید با برنامه ریزی جدید حرکت می کند . به این شورا تبریک می گوییم که با یک نگاه نو و با یک بینش جدید وارد عرصه فعالیتی نوین در سازندگی این شهر می شود. بیایید همه با هم منطقه خودمان را درست بسازیم ، خود این ، دوباره یک الگو می شود . نگوییم این منطقه کوچک است ما برای چه اینجا کار کنیم ؟ اتفاقاً ما آمده ایم که اینجا کار کنیم . آمده ایم با همین مشکلات بسازیم و اینجا را بسازیم . بدون شک ایران هم ساخته خواهد شد و این همان چیزی است که دکتر عظیمی به دنبال آن می گشت.

در پایان برخود لازم می دانم از همه تشکر کنم ، از همه دوستانی که این جلسه را تشکیل دادند ، به خصوص فرماندار محترم ، معاون فرماندار و شهرداری محترم آران و بیدگل و همچنین جناب آقای مکاری نژاد ، مدیریت محترم آموزش و پرورش که قبول مسئوولیت کردند و از بقیه دست اندکاران و شما عزیزانی که در این جلسه شرکت کردید ، کمال سپاس و امتنان را دارم.