سخنراني جناب آقاي دكتر جواد فرش باف ، معاون محترم برنامه ريزي منابع انساني و توسعه كارآفريني وزارت كارو امور اجتماعي

در همايش « نقش توسعه منابع انسانی در تحقق عدالت اجتماعی »و آیین بزرگداشت مقام علمی زنده یاد دکتر حسین عظیمی آرانی

بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین

برای قومی که معجزه دین آنها کتاب است و کتاب وحی آنها با « اقرأ» آغاز می شود و اعطای کرامت و فضیلت از سوی خداوند به آنها ، دانایی و کتابت است ، قاعده بر این است که کتاب ، دانش و خردورزی مقام بی مانندی در نزد آنها باشد ، ولی باید با تاسف گفت که امروز مجموعه کشورهای اسلامی در تقسیم بندی جهانی چه از لحاظ علم ، پژوهش ، فن آوری و در یک کلام از لحاظ توسعه ، جزء کشورهای در حال توسعه هستند .

بسياري از اقدام هاي ما در این دنیای کنونی ناشی از غیر عالمانه بودن تفکرما است و چه بسا افرادی که اشتباهات خود را به حساب دیگران یا حتی در پشت ظاهر دین پنهان می کنند .

در عرصه توسعه ، وقتی از علت عقب ماندگی پرسش می شود ، مطالبي را مطرح می کنیم که دو مسئله در آنها نقش موثرتری دارد .

 اول مدیریت و حاکمیتی مقتدر و عالمانه كه برای تسریع در پیشبرد جامعه مؤثر است و دوم ارزش گذاري به عالمان و دانشمنداني كه  با استفاده از دانش و تلاش آنها می توان راه های پر پیچ و خم توسعه را با سرعتی در خور توجه طی کرد و جامعه ای را به رفاه و توسعه رساند .

 مقام معظم رهبری ، در دیدار روز گذشته خود با دانش آموزان ، در مورد حاکمان دوران گذشته و نقشی که آنها می توانستند در پیشبرد توسعه داشته باشند ، چنين مطرح کردند که دیدگاه اکثر آنان آینده نگرانه نبوده ، بلكه آنها همواره دچار روزمرگی و فساد بودند و در نهايت عوامل ديگر نيز شرایط را به گونه اي فراهم مي كرد که کشورهایی که چنین حاکمانی دارند ، هرگز به توسعه دست پیدا نکنند .

به هر حال باید جامعه را ساخت و براي آنکه ساخت جامعه بهتر و با سرعت بیشتری انجام گیرد ، بايد حرکت هایی را آغاز کرد . اگر مدیران و حاکمان جامعه ، اندیشه شخصیت هایی مثل دکتر حسین عظیمی را ملاک کار و برنامه خود قرار دهند ، سرعت دستیابی به توسعه به طور قطع فراتر، گسترده تر و فراخ تر از شرایط فعلی می شود . ولی اگر چنین شرایطی در حال حاضر فراهم نباشد، وظیفه و رسالت شاگردان دکتر حسين عظیمی که در اقصی نقاط كشور حضور دارند اين است كه  از اندیشه های او در کار و در عمل خودشان بهره برداري نمايند . با بررسي آثار دكتر عظيمي درمي يابيم كه او درباره تمامي ابعاد توسعه شامل فرهنگ ، مسائل اجتماعی ، فن آوری ، ظرفیت های تولیدی ، اشتغال و توانمندی هايي که این جامعه دارد ، مطالبی در خور توجه تدوين كرده است كه محققان ، دانشجویان و مدیران می توانند این اندیشه ها را بارور کنند و به عمل دربیاورند .

دکتر عظیمی در همه ابعاد اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي توسعه به ويژه مسائل نیروی انسانی ، سرمایه انسانی و عدالت اجتماعی سخن گفته و داراي ديدگاه هاي مشخص و كاربردي است . من به عنوان یکی از شاگردان ایشان افتخار می کنم كه حداقل در طی دوران خدمتي خود در سازمان مديریت و  برنامه ريزي ، در تمامی جوانب از اندیشه های ایشان به عنوان یک دانشجو بهره ها برده ام و در حال حاضر نيز تکلیفم بر این است که از اندیشه ها ي اين نظريه پرداز توسعه بتوانم مجموعه عملیاتی را سازمان دهم که نظريات ايشان اجرايي شود و یاد و خاطره دکترعظيمي ظهور بيشتري يابد ، چرا كه مرگ زود هنگام او اين فرصت را از ما گرفت .  همانطور که دوست دیگرمان آقاي دکتر شریفی فرمودند ، تک تک ما می توانیم با عمل کردن به اندیشه دکتر عظیمی راهکاری بسازیم ، ساختاری را در جامعه ايجادكنيم ، نهالی را بكاريم که این نهال پربار دکتر عظیمی با اعمال ما و با یاد چنین انسان ارزشمندی روز به روز شکوفاتر شود .

 با افتخار مي گويم كه در حال حاضر نيز در وزارت کار و امور اجتماعي ، اندیشه های دکتر عظيمي ، همواره یار و یاور ما بوده است  .  ما در وزارت کار ، نهادی را که دکتر حسين عظيمي همواره توصیه می کرد ، يعني نهاد برنامه ریزی منابع انسانی را پایه گذاری کرديم ، معاونتی در وزارت کار ایجاد شد با عنوان برنامه ریزی منابع انسانی و چون هسته جوشان این منابع انسانی را افراد خلاق و کارآفرین بايد تشكيل دهند ، توسعه امور کارآفرینی را هم به مجموعه برنامه ریزي منابع انسانی اضافه كرديم .

ما به مدد همین ایده های دکتر عظيمي توانستیم منابع انسانی ایران را تحلیل کنیم ، دکتر عظیمی بارها در کتاب های مختلف خود ظرفیت و توانمندی هایی را که ما داریم ، بیان کرده بود . دکتر خليلي عراقی نيز اشاره کردند که ما در مقابل ظرفیت هایی که در دنیا هست فقط از3 درصد پتانسیل و ظرفیت مان استفاده مي كنيم  در حالی که انسان هایی که در ایران هستند می توانند به طور بالقوه در مقایسه با انسان هایی که در کشورهای توسعه یافته هستند ، توانایی بیشتري را داشته باشند . در آمد سرانه كشور ما از روش برابري قدرت خريد معادل نهایتاً هفت هزار دلار است و از روشي ديگر تنها 2 هزار دلار است ، درحالي كه درآمد يك سوئيسي چهل هزار دلار است . سؤال اساسي اين است كه چرا چنین است ؟ يا چرا چنين اتفاقي رخ داده است ؟ دکتر حسين عظیمی در مقالات ، سخنراني ها و  کتاب های گوناگون خود دايم به اين موضوع پرداخته و آن را بارها و بارها به مسؤولان و متخصصان يادآوري كرده و مهمترين عامل را نقش سرمايه انساني دانسته است . ما با تحلیل چنین موضوعاتی ، برای استفاده از  چنین ظرفیت هایی و شناسایی منابع انسانی خود قدم هایی برداشته ایم . اگر ظرفیت جمعیت فعال جامعه ما 22 میلیون نفر باشد و حدود 3 میلیون نفر آن را به عنوان نیروهایی که در اختیار دستگاه های دولتی هستند ، جدا کنیم و حدود 5/2 تا 3 میلیون نفر جمعیت بیکار را هم از این موضوع کنار بگذاریم ، جمعيت  باقی مانده که بالای 16 الی 17 میلیون نفر جمعیت هستند ،  منبع انسانی عظیم ما را تشكيل مي دهند . با يك آنالیز می بینیم بالای  85 درصد از افراد این منبع انسانی فاقد مهارت هستند و آموزش لازم را ندارند . يعني 5/14 ميليون نفر از اين جمعيت 17 ميليوني هيچگونه آموزش و مهارت ندارند و در نتيجه بازار كار نمي تواند از آنها استفاده كند . باز هم متوجه اعلام های دکتر عظیمی می شویم كه دايم بيان مي كرد كه برای ساخت چنین نیرویی و تبديل آن به سرمايه انساني بايد آموزش را مقدم بر همه چيز دانست . خوشبختانه در یک سال گذشته آموزش های کسب و کار و مهارتی را برای اين گروه سه برابر كرده ايم . وقتی بیکاران را تجزیه و تحلیل می کنیم ، دلیل اصلی بیکاری را در نبود مهارت آنها می بینیم . باز ملاحظه مي كنيم اين مطلب همان چیزی است که دکترعظيمي بر آن تاكيد داشت که باید ظرفیت سازی را با مهارت های فني حرفه ای به این افراد برگرداند . بر اين اساس ما در اين زمينه اولویت را در گسترش مراکز فنی و حرفه ای در بخش خصوصی و دولتی قرار داده ايم تا بتوانيم توانایی کسب مهارت را به خیل عظیم این عزیزان اعطا نمایيم و ظرفیت های بالقوه جامعه ما احصا بشود .

نکته مهم دیگر بحث تطبیق این آموزش ها با نیازهاي بازار کار است .  همه شما مستحضر هستيد كه خیل عظیمی از جوانان عزيز کشور ما آموزش هایی می بینند که هنگام ورود به عرصه بازار کار ، بازار کار يا آموزش های آنها را برای بکارگیری آنها مناسب نمی داند یا براي آنكه آنها بتوانند  به کار گرفته شوند ، از کیفیت لازم برخوردار نمي باشند یا كمبود ها و خلأهایی در آموزش آنان وجود دارد که باید آموزش های تکميلی به متقاضيان ارايه شود تا توانايي آنها نيز با بازار كار متناسب شود . در این خصوص ، با وزارت علوم جلسات متعددي داشته ایم و پيگير اين موضوع هستيم .

حال نوبت اين بود كه باید بدانيم نيازهاي طرف تقاضا يا همان كارفرمايان شامل وزارتخانه ها ، سازمان ها و ... چیست ؟ در اين زمينه نيز با جمع آوري برنامه هاي وزارت خانه های مختلف ، گروه های کاری متعددي را تعيين كرده ، قراردادهايی را منعقد کرده ایم که مجموعه نیازهای متقاضیان بازار کار را بر اساس برنامه هایشان احصا كرده و مشخص شود آنها به چه مهارتی نیاز دارند تا آموزش عالی کشور نيز چه از درون دانشگاه و چه بعد از فارغ التحصیل شدن ، در كنار آموزش هاي متداول ، آموزش هاي ديگري براي كسب مهارت هاي لازم را ارائه نمايد تا این سرمایه های انسانی عظیم ما متناسب با نیازهای متقاضیان تطبیق يابد . به لطف خدا ، طی سال های گذشته توفیقاتی را در اين زمينه بدست آورده ایم که حداقل در قالب بنگاه های کوچک اقتصادی زود بازده و کارآفرین فضای مناسبی را برای افزایش تولید و اشتغال ایجاد کنیم .

من فکر می کنم ما جزء آن کسانی هستیم که توانایی يا توفیق این را مي توانيم پیدا کنیم تا در مکان هایی که قرار گرفته ایم ، یافته هایی که از دکتر عظیمی داشته ایم را به مرحله عمل دربیاوریم .

بدون ترديد ما شاگردان دکتر عظیمی در هر جایی که هستيم با توجه به اينكه داراي دریای بی کرانی از منابع انسانی ، منابع طبیعی و فضاهای ساخته شده هستيم ، می توانیم با ايجاد انگیزه ای برای تحرك آنها و با اعمال مدیریت بر اساس یافته های دکتر عظیمی ، در راستاي ایجاد باورها ، فضاها و انگیزه ها برای احیای این ظرفیت ها اقداماتي داشته باشيم تا کشوری آباد ، آزاد و مستقل و سربلند در دنیا به ارمغان بیاوريم . جوانان ارزشمند ما در بحث انرژی هسته ای ، در سلول های بنیادین ، در فولاد و در جاهای دیگر نشان دادند که اگر بخواهند می توانند . همان چیزی که دکتر عظیمی حتي در مورد کویر نيز بیان می کند .

در پايان از خانواده مرحوم دکتر حسین عظیمی عذر تقصیر دارم ، از ميهمانان عزيز و کسانی که بزرگواری کردند و در این جلسه شرکت کردند ، به خصوص از برگزار کنندگان مراسم از طرف خودم سپاسگزاری می کنم .

 امید است بتوانیم ساختاري را بوجود بیاوریم تا با ياري خداوند متعال و همراهي خانواده دکتر عظیمی ، شاگردان ، مخلصین و کسانی که آرزوی سعادت را در جهان امروز در قالب ایرانی توانمند پی گیری می کنند ، از مطالب اين نظريه پرداز توسعه كشور كه در حوزه هاي مختلف اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي راهكارهاي متعدد ارايه نموده اند ، استفاده كرده و یاد دکترحسين عظیمی آراني ، در این نگین توسعه ایران ،  هميشه سربلند و ماندگار بماند .  والسلام علی من التبع الهدی .   

شهرستان آران و بيدگل –  .2/2/1386