سخنرانی دکتر علیرضا صالح معاون محترم استاندار اصفهان و رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان اصفهان

ارایه شده در همایش نقش توسعه منابع انسانی در تحقق عدالت اجتماعی و آیین بزرگداشت مقام علمی زنده یاد دکتر حسین عظیمی آرانی (چهارمین مراسم سالگرد)

بسم الله الرحمن الرحیم

ابتدا عرض ادب به اساتید خودم و افتخار می کنم که شاگرد دکتر عظیمی هستم و این افتخار شاگردی برای مدت 10 سال را داشته ام.

هر سال اردیبهشت ماه برای اهالی اقتصاد و توسعه یادآور غم از دست دادن زنده یاد دکتر حسین عظیمی از پایه گذاران اقتصاد توسعه در ایران است ، تقارن هفته بزرگداشت مقام معلم و مراسم سالگرد این عزیز سفر کرده که معلمی وارسته بود را نیز گرامی می داریم.

دکتر عظیمی اقتصاددانی نهادگرا بود که بخوبی مدارهای توسعه نیافتگی ، ایران را شناخته و نقطه عطف تحول به سوی توسعه درون زا و پایدار را در تغییر نظام آموزشی ، بویژه در دوره دبستان به سوی « خلاقیت و پرسشگری » جستجو می کرد.

زنده یاد دکتر عظیمی فرزانه ای بود که محبت ، گذشت و دوست داشتن را همراه با مباحثی نو و بدیع به نسل جدیدی از دانش آموختگان رشته اقتصاد آموخت.

شخصیت او آمیزه ای از دانش و تخصص قابل تحسین به ویژه در باب مسائل اقتصاد ایران بود.

نه! اینجا نیامده ایم تا به شیوه کهن ، یاد از دست رفتن این عزیز را گرامی بداریم . بلکه آمده ایم از اندیشه دکتر عظیمی بگوئیم که می خواست با شیوه ای علمی به توسعه ایران خدمت کند.

او هرگز از توسعه غولی نساخت که برای رام کردنش احتیاج به قهرمان داشته باشیم. وی هر جا که سخن گفت و نوشت ، به این نکته تأکید داشت که توسعه مستلزم سازماندهی نهادهای سیاسی و اقتصادی است که فرآیندی را بوجود می آورد که طی آن باورهای فرهنگی ، نهادهای اجتماعی ، نهادهای سیاسی و اقتصادی را به صورت بنیادی متحول می سازد که در نتیجه آن فرایند، سطح رفاه جامعه ارتقاء می یابد. او با این تفکر ، خط خود را از اقتصاددانان نتوکلاسیک جدا کرد و این مرز را هیچ گاه مخدوش نکرد.

عظیمی هرگزاز برنامه ریزی جامع و غوطه ورشدن در تئوریها بدون لحاظ کاربردی بودن آنها دفاع نمی کرد اما مدافع هرج و مرج اقتصادی هم نبود که اغنیا را غنی تر و فقر را فقیر تر می سازد.

دغدغه و مشغله فکری او ، علل عقب عقب ماندگی ایران و راهی خروج از آن بود. او همواره اعتقاد داشت که علم اقتصاد در کشور های در حال توسعه ، اقتصاد توسعه است نه اقتصاد نئوکلاسیک

عظیمی با تمام وجود ، اعتقاد به نظرات مردم داشت و همواره مردم را دوست می داشت.

از دیدگاه دکتر عظیمی ، اقتصاد یعنی کشف و به کارگیری قانونمندی های علمی ، بنحوی که ضمن حفظ کرامت انسانی و هویت تک تک افراد ، از عمل آزادانه افراد در زمینه تولید اقتصادی ، توزیع مناسب و عادلانه مواهب توسعه ، بتوان حداکثر منافع اجتماعی را بدست آورد.

بومی کردن و درون زا شدن برنامه ریزیهای توسعه ، محور اساسی تفکر وی بود . او الگوبرداری محض از مدلهای کلاسیک و توسعه را بدون توجه شرایط اقلیمی ، اجتماعی و فرهنگی را مردود می دانست.

دکتر عظیمی ، توسعه یافتگی را گذر از جامعه کهن مبتنی بر آزمون و خطا ، به جامعه نوین مبتنی بر " عقل و علم " می دانست که این تحول را تنها نیازمند ، ایجاد و توسعه روحیه علمی ( مشاهده ، آزمون و نتیجه گیری و در نهایت حکم کردن ) و پرداختن به ابزار کارآمد آن ، یعنی آموزش و پرورش می پنداشت . البته آموزشی که نتیجه آن انسانهای توسعه ای و تحول گرا باشند آموزشی که بتواند ، احترام به قانون ، احترام به حقوق دیگران ، نظم پذیری ، روحیه تحول گرا را در وجود دانش آموخته ، نهادینه کند.

دکتر عظیمی ، تحت تأثیر اندیشه های اقتصاد دان برجسته سوئدی ، " میردال " به مباحث جدید ، رویکرد نهادگرائی ، پرداخت و در چارچوب چنین رویکردی بود که آموزش ، بویژه آموزش ابتدائی را رکن رکین تحولات توسعه ای می دانست .

در نهایت تفکر " دکتر عظیمی " را می توان اینگونه خلاصه کرد:

1-      اساس توسعه ، منابع انسانی است و متغیر اساسی مؤثر بر آن آموزش و پرورش روحیه علمی و تحول گراست.

2-      فقر مانع توسعه است و باید در چارچوب روشها و برنامه های فنی ، بطور کافی آنرا مهار کرد.

3-      برنامه ریزی مکمل بازار است نه مانع بازار و گاه بازار را هدایت می کند و گاه نیز از آن متأثر می شود.

4-      توسعه گذار از جامعه سنتی به جامعه نو است و این امر با 5 اصل میسر می شود.

آموزش ، انباشت سرمایه ، مدیریت نظام اقتصادی کارآمد ، همسازی فرهنگی و ثبات نظام اجتماعی و سیاسی.

در همین راستا از حدود 2 سال پیش ساخت مجتمع علمی فرهنگی دکتر عظیمی را در زادگاهش شروع کرده ایم تا همین اندیشه را از" دبستان تا دانشگاه " دنبال بکنیم تا انشاءالله همه دست به دست هم این مجتمع را به سرانجام برسانیم.

روحش شاد

والسلام و علیکم و رحمة اله و برکاته